Trong cộng đồng audiophile và những người đam mê tai nghe, soundstage (âm trường) là một trong những thuật ngữ được nhắc đến nhiều nhất khi đánh giá chất lượng âm thanh. Nhưng nó thực sự nghĩa là gì?
Soundstage là gì?
Soundstage đơn giản là cảm giác về không gian, độ rộng, chiều sâu và vị trí mà âm thanh được tái tạo trong tai nghe. Nó tạo ra ảo giác rằng âm nhạc không phát ra ngay trong đầu bạn (giữa hai tai), mà đến từ một “sân khấu” ở phía trước, giống như đang ngồi nghe một ban nhạc, dàn nhạc giao hưởng hay buổi biểu diễn live.
Khi soundstage hẹp (narrow): Âm thanh cảm giác bị dồn vào trong đầu hoặc chỉ cách nhau vài chục cm trước mặt → giống như nghe loa mono hoặc tai nghe kém chất lượng.
Khi soundstage rộng (wide): Bạn cảm nhận được các nhạc cụ trải rộng sang hai bên, có chiều sâu (có thứ ở xa, có thứ ở gần), thậm chí có cảm giác cao/thấp → giống như đang ngồi ở hàng ghế giữa trong một phòng hòa nhạc hoặc studio thu âm lớn.
Nhiều người mô tả:
“Âm thanh như phát ra ngoài đầu, không dính vào tai.”
“Cảm giác như có một căn phòng hoặc sân khấu trước mặt, các nhạc công đứng cách nhau rõ ràng.”
Phân biệt với các khái niệm liên quan
Rất nhiều người mới hay nhầm lẫn soundstage với imaging và separation (độ tách lớp). Đây là ba yếu tố liên quan nhưng khác nhau:
- Soundstage (âm trường): Kích thước tổng thể của “sân khấu” – rộng bao nhiêu, sâu bao nhiêu, thoáng đãng ra sao.
- Imaging (âm hình): Khả năng định vị chính xác vị trí từng nhạc cụ hoặc giọng hát trên sân khấu đó. Ví dụ: guitar bên trái rõ ràng, trống ở giữa xa, violin bên phải hơi chếch sau.
- Separation (độ tách lớp): Mức độ các âm thanh/instrument không bị dính vào nhau, mỗi thứ tách biệt rõ ràng dù chơi cùng lúc.
Một tai nghe có soundstage rộng nhưng imaging kém thì bạn sẽ cảm thấy sân khấu to nhưng các nhạc cụ bị “nhòe”, không xác định được vị trí chính xác. Ngược lại, imaging tốt nhưng soundstage hẹp thì âm thanh rõ vị trí nhưng cảm giác bị bó buộc, thiếu không gian.
Tại sao tai nghe open-back thường có soundstage tốt hơn?
Open-back (mở sau): Âm thanh được thoát ra phía sau, ít bị phản xạ trong housing → tạo cảm giác thoáng đãng, tự nhiên, giống nghe loa hơn → soundstage thường rộng và sâu hơn.
Closed-back (đóng): Âm thanh bị giữ lại, bass mạnh hơn nhưng thường tạo cảm giác “trong đầu” (in-your-head), soundstage hẹp hơn (trừ một số mẫu cao cấp đặc biệt).
Ví dụ kinh điển trong cộng đồng:
Sennheiser HD800 / HD800S: Soundstage cực rộng, sâu, được ví như “sân vận động”.
Beyerdynamic DT990 / DT1990: Rộng và thoáng, rất “out-of-head”.
Nhiều IEM hoặc tai nghe closed giá rẻ: Soundstage hẹp, âm thanh dính chặt vào đầu.
Soundstage có quan trọng không?
Với người nghe nhạc cổ điển, jazz, acoustic, live recording → soundstage rất quan trọng vì nó mang lại cảm giác chân thực, như đang ngồi xem biểu diễn thật.
Với EDM, hip-hop, rock nặng bass → nhiều người ưu tiên bass mạnh, độ chi tiết hơn soundstage rộng.
Soundstage là yếu tố tạo nên sự “đã tai” và “chân thực” nhất trong trải nghiệm nghe tai nghe, đặc biệt khi bạn đã nghe qua những mẫu có âm trường rộng thật sự – lúc đó quay về tai nghe soundstage hẹp sẽ thấy rất “bí bách”.
Nguồn sưu tầm
